İtalyan bir gözlük markası gibi havalı duran Ossé markasının aslında Osman ile Sezai isimli iki kurucu ortağın isimlerinin ilk hecelerinden türetildiğini biliyor muydunuz? yada 1996 yılında kurulan ve Türkiye’nin ilk haber kanalı olma niteliğini taşıyan NTV’nin açılımının Nergis Televizyonu olduğunu duydunuz mu hiç?

İşe temelden başlayalım, marka ne demek önce onu açıklayayım. Bir işletmenin ürettiği ürünü, tüketiciye tanıtmak için kullandığı en kısa isme; marka ve bu markayı anlatan işaretlere de; logo diyebiliriz.

Bazı markalar ürüne kendi isimlerini vermiştir, örneğin kola, coca cola markasına ait olduğunu bilmeyen yoktur yada hazır kahve dediğimizde aklımıza ilk ne geliyor nescafe değil mi, kahve isterken “bana biraz granül kahve 200ml de sıcak su” demiyoruz, nescafe markasını sade nescafe sütlü nescafe diye kendi içimizde ikiye ayırmış durumdayız. Sonra kağıt mendil yerine selpak kelimesini sıkça kullanıyoruz, yine bildiğiniz üzere selpak da bir marka, ürün ile o kadar özdeşleşmiş ki büfelerden kağıt mendil yerine selpak istiyoruz.

Marka yaratırken dikkat etmeniz gereken öncelikli şey tabiki de ismi. Kısa isimler bulmak önceliğiniz olsun çünkü kısa isimler her zaman daha akılda kalıcıdır. Hece sayınızı olabildiğince düşük tutmanızda fayda var, neden bunu söylüyorum, mesela çoğunuzun bildiği ama tek seferde okumakta zorlandığı bir marka örneği verelim; “United Colors Of Benetton” kesin bir yerde görmüşsünüzdür. Okuyun bakalım? Biraz zor sanki.. Sadece Benetton olsaydı, akılda kalıcığı daha yüksek olabilirdi. Örneğin tek heceli bosh veya loft güzel marka isimleri yada iki heceli markalara örnek beko yada levis. Son olarak isminizi kısa tutmaya çalışırken .com’lu domain konusunda zorlanacağınızı maalesef şimdiden bildirmek isterim çünkü domain avcılığı hat safhada, şuan 4 harfli bir domain bulmak neredeyse imkansız fakat 5 yada 7 harfli, iki yada maksimum üç heceden oluşan isim seçimleri yapabilirseniz, bu domainlere biraz yatırım yaparak yola çıkabilirsiniz.

Markanın ismini yaratırken dikkat etmeniz gereken diğer bir şey de markanın patentini alabiliyor olmak, yurtiçi için kendiniz turkpatent.gov.tr den başvurunuzu yapabilirsiniz fakat bu konuda uzman desteği almanızı öneririm, işin detaylarını bilmediğiniz için ihtiyacınız olmayan sınıflara fazladan başvuru yapabilir, yok yere fazla para ödeyebilirsiniz, ayrıca ilerleyen zamanlarda yurtdışına ürünlerinizi satmak istediğinizde marka patentini 27 avrupa ülkesine aynı anda yaptırmak tek bir maliyet, bu konuda sizleri kandırmalarına izin vermeyin, marka patentinin pahalı olduğu yerler orta doğu ülkeleri, suudi arabistan, ürdün, katar gibi ülkelerde markanın patentini almak gerçekten pahalı, mesela en son suudi arabistan için 5bin dolar gibi bir rakam hatırlıyorum, işin özü patent konusunda işinde uzman olan firmalarla çalışın. Yurtiçinde patentini aldığınız bir markanın da com.tr’li domaini alabildiğinizi hatırlatmak isterim, ben com’lu domain ile devam edeceğim benim için com.tr önemli değil demeyin com.tr’li domaini alıp, com’a yönlendirin.

Ayrıca markanızı seçerken, gireceğiniz sektörle alakalı olmayan bir isimle, hatta mümkünse TDK’da anlamı hiç olmayan bir isimle girmeniz çok daha mantıklı, örneğin kaft, tasarım tshirtler yapan bir marka. Örneğin benimde büyümesine yakından yoldaşlık ettiğim Patırtı, aslında kelime anlamı gürültü olmasına rağmen, giyim ve moda ile marka bir araya gelerek, fashion tv moda ödüllerinde yılın en iyi internet sitesi ödülüne sahip olan bir markadır.  

Bir de lütfen bir marka yaratırken, taklit etmeyin, taklitler aslını yaşatır unutmayın. Örneğin; trend kelimesinin türevi bir marka türetmeyin, branding yani markalaşma yaparken trendyol’u hatırlatırsınız. Bir de bu markayı sadece yurtiçinde mi kullanacaksınız, yoksa yarın bir gün yurtdışına açılma hedefleriniz olur mu, bunları düşünerek bir isim bulun. Doğru bir markaya örmek; Gratis. Bir türk markasıdır ve 2009 yılında Demir Sabancı tarafından kurulmuştur, gratis türkçe ve ingilizce rahat bir şekilde okunabilmektedir, ayrıca latince’de “neredeyse bedava” anlamını taşımaktadır, şuan ülkemizde’de gratis dendiğinde akla kozmetik ve bakım ürünleri  gelmektedir. Bu doğru örnekti, gelelim yanlış örneğe; Xiaomi ve Huawei Türkiye pazarı için çok güçlü iki marka, bir de Oppo gibi rahat okunabilseydi bence tadından yenmezdi. Sizler bir isim bulurken, Türkçe ve diğer dünya dillerinde, özellikle ingilizce’de rahat okunabilmesine lütfen dikkat edin.

İsmi bulup, patentini ve .com domaini aldıktan sonra geriye markanın artık karakterini belirlemek kalıyor, karakteri belirleyen unsurlarda bulunduğu sektör ve sattığı ürünlerden sonra markanın rengi ve dili, bunlar da birleşerek cinsiyeti ve karakteri oluşturuyor.

Eğer sadece kadınlara yönelik ürünler satacaksanız, pembe, mor gibi renkler kullanmanızda fayda var hayır ben erkeklere yönelik ürünler satacağım diyorsanız, biz erkekler biraz daha  siyah, antrasit gibi depresip renklerden hoşlanabiliyoruz yada mavi erkekle özdeşen renklerden biridir. Hayır benim markam unisex olacak diyorsanız, o zaman girmiş olduğunuz sektöre göre renkler seçebilirsiniz. Örneğin yemek sektöründe hizmet verecekseniz, kırmızı iştah açıcı bir renktir. Doğal ürünler üretmeyi yada satmayı planlıyorsanız yeşil rengi tercih edebilirsiniz, doğanın temel rengidir. Kamp malzemeleri ürünleri satacaksanız yeşilin yanına kahverengiyi yada toprak tonlarını ilave edebilirsiniz. Özgürlüğün ve serinliğin rengi mavidir, masumiyetin, saflığın, temizliğin rengi beyaz olarak kabul edilir.

Rengimizi de belli ettik, kaldı geriye konuşma biçimimiz. Ulaşılmaz bir marka yaratmak istiyorsanız zaten işin içine bir duygu karıştırmamanız gerekir, insani bir ses yerine yapay zeka ile ilerlemeniz gerekebilir. Dünya’dan uzak olmayan, insani bir marka yaratmak istiyorsanız; resmi bir dil yerine, biraz daha samimi bir dil kullanmanızı öneririm. Örneğin; Merhaba Önder! Bugün senin için ne yapabilirim? girizgahı samimi bir yaklaşımdır, tavsiye ederim.

Son olarak her markanın ne yazık ki ömrü var, hayatımıza dahil olup çok kısa zaman içinde yitip giden bir çok marka oldu, bir yandan da yüzyıllardır hayatını sürdüren çok köklü markalar mevcut, umarım sizin kuracağınız markalar da, beypazarı sodası, eyüp sabri tuncer kolonyası, kurukahveci mehmet efendi kahveleri gibi nesilden nesile aktarılan bir marka olur, çoluğunuza, çocuğunuza bu markayı yönetmek kısmet olur.

Bugünlük benden bu kadar, danışmanlık, reklam ve seo hizmetleri için aşağıda iletişim adreslerimi bıraktım, dilediğiniz zaman bana ulaşabilirsiniz, 

Sevgiler, saygılarr.

1 Sterlin olmuş 10lira, bir internet sitenin olduğunu ve 200 liraya bir ürün sattığını düşün,  çevir kuru ingiltere’ye göre, eder 20 sterlin, ürün ucuzladı mı ucuzladı. Peki ingilizler ucuz ürün alır mı, almaz, çarp madem ikiyle 40 sterlin, satılır mı bu fiyata satılır, türkiye’de satarken zaten kar elde ediyordun, bir de bunun üzerine 200 lira daha ekstra kar elde ettin mi ettin, hadi eihracatın hayırlı ve uğurlu olsun.

Çin’in ihracattaki başarısı nereden geliyor diye düşündünüz mü hiç? Bunca ürünü tüm dünya’ya nasıl satabiliyorlar? Önüne koyduğunuz tüm ürünleri taklit etme yeteneği olan çin için euronun, doların yada farklı para birimlerinin, kendi para birimine göre kat kat değerli olduğunu biliyor muydunuz? Evet şuan  ülkemiz ile neredeyse aynı, 1 dolar 6 çin yuanından fazla, 1 euro ise 7 çin yuanından fazla ve bu durum şu sıralar olan bir durum değil, 2000li yılların başından beri bu durum böyle.

Peki bizim türk liramız gibi çin yuanının; dolar ve euro karşısında 6-7 kat değersiz olması nasıl bir avantaj sağlıyor çin’e? Adam ülkesinde 7 yuana ürettiği bir ürünü, çıkarıyor avrupaya hopp 7 yuan eşittir 1 euro üretim maliyeti, 2 euro’ya satmaya kalksa, kaba hesapla %100 kar elde eder. İşte çin yıllardır bu düzende ilerleyerek artık dünya’ya tamamen kafa tutar hale geldi, şuan da bile çin de türeyen bir virüsten etkilenip, çin’de üretilen aşıyı kullanmıyor muyuz?

Neyse konudan sapmayalım, eskiden diyorduk ya çin malları nasıl bu kadar ucuz olabiliyor, nasıl böyle ucuza üretebiliyorlar, tabi bunları derken dolar ülkemizde 1-2 lira seviyesindeydi, işte az önce anlattığım örnek sayesinde çok uygun fiyatlı olduklarını zannediyorduk, aslında onlar kendi ülke ekonomilerine göre, ciddi karlarla eihracat yapıyorlardı, yapmaya da devam ediyorlar bu arada.

Çin ürünleri çok kalitesiz diyen tipler var bir de, hayır abi kalitesiz değil, sadece kalitesizini sen alıyor olabilirsin, mesela amerika için kalitesiz ürün üretmiyor. Hemen somut bir örnek verelim, mesela apple markası yani herkesin bildiği iphone nerde üretiliyor?

Hepimiz biliyoruz. Designed in california but made in china.

Yani neymiş, kaliforniya da tasarlanmış, çin de üretilmiş. Kalitesiz bir ürün mü, bence değil.

Peki hazır euro ve dolar bu seviyedeyken Türkiye, çin gibi yüksek hacimli ihracatlar yapabilir mi? Yukarıda verdiğim örneklerden de anlamışsınızdır, eğer ürettiğimiz bir ürün varsa, yani menşei bu topraklar ise evet yapılabilir. Bir çin olamayız doğrudur, her konuda onlar gibi üretim yapmıyoruz ama ürettiğimiz bazı ürün gruplarında da şuan eihracat yapmamamız için önümüzde hiç bir engel yok. Hatta bazı konularda tüm dünyada, çin den çok daha iyi izlenim bıraktığımız durumlar var, örneğin tekstil, tüm dünyada Türkiye’de işlenen kumaşın ve işçiliğinin, Çin’den çok daha kaliteli olduğu bilinir.

Eihracata başlamadan önce neler yapmanız gerektiğini konuşursak;

Önce yurtiçinde tecrübe kazanmalısınız ve bu tecrübeyi bir masa olarak düşünürsek, eticareti masanızın ayaklarının sağlam bir şekilde yere basması gerekiyor. Ne demek istiyorum, eihracata yani yurtdışına satışa başlamadan önce, yurtiçi operasyonunuzda kesinlikle en ufak bir çatlak dahi olmaması gerekiyor. Ve buradan ilk yazıma dönmek istemiyorum ama kısa bir hatırlatma yapmak isterim, önce ürünü çözmeniz, hemen peşi sıra yazılımı halletmeniz gerekiyor unutmayın.

Bunları çözdükten sonra, şirketti, faturaydı, kargoydu, ödeme alt yapısı gibi durumları çözüp, yurtiçinde sosyal medyadan, kendi sitenden yada pazaryerlerinden ürün satışlarını başlatıp yani kısacası yurtiçinde yol haritanızı çizdikten sonra, yurtdışı yani eihracat adımını atmak daha sağlıklı olacaktır.

Nasıl yapabilirim bu eihracatı diye merak edersek;

Eihracat ayağının ilk etapta her zaman organik bir şekilde başlamasından yanayımdır, yani bu da ne demek, az önce bahsettiğim yurtiçi operasyonunuz başarılı olursa, satış yaptığımız müşterilerin bazıları yurtdışında yaşamaya başlayacaktır yada Türkiye ziyaretlerinde sizlerden aldıkları ürünleri yanlarında yurtdışına da götürdüklerinde, arada sizin ürünlerinizi kullanırken, ya acaba yurtdışına satışları var mı diye sizleri yoklayacak, sizler de hayır diyemeyeceğiniz için eihracat maceranız organik bir şekilde başlayacaktır ve sizler, bu süreçleri kısa süre içinde siparişler üst üste binmeden tek tek yani sindirerek ilerleteceğiniz için çok iyi şekilde öğreneceksiniz.

Eticaret ayağı tamam, üç beş yurtdışı satış denemesi yaptık, oldu da ama daha fazla adet lazım bize hocam nasıl hızlandırırız bu süreci diye sorarsanız;

Sosyal medya yada google adwords, programatik gibi diğer reklam kanalları üzerinden ürününüzü yurtdışına pazarlayabilirsiniz, hedef kitle, lokasyon, dil gibi değişkenleri segmentleyebilir ve nokta atışı reklamlar açabilirsiniz fakat gelen ziyaretçiyi yönlendirebileceğiniz bir internet siteniz yada uygulamanız yoksa reklam açarak ilerlemenizi tavsiye etmem.

Eğer bir internet siteniz ve uygulamanız varsa reklam vermeden önce;

• Lokasyon ile dil, para birimi, teslimat ülkesi gibi parametrelerin ayarlanması,
• Fiyat çarpanlarının ülkelere göre oturtulması,
• Yurtdışı kargo entegrasyonlarının yapılması,
• Gümrük politikanızın belirlenmesi,
• Evrak ve yasal işlemlerin halledilmesi,
• İade prosedürünün kesinleştirilmesi,
• Ve en önemlisi; yurtdışı ödeme yöntemlerinin entegre edilmesi(yani alternatif ödeme yöntemi entegrasyonunun olması gerekir, yani; hollanda’dan alışveriş yapacak müşteriniz için ideal’in entegresi, almanya’dan alışveriş yapacak müşterileriniz için sofort gibi ödeme yöntemlerinin iş bankası alternatif ödeme yöntemleri entegrasyonu ile yüklenmesi gerekmektedir) ve tüm avrupa’dan gelecek satışlar için paypal gibi evrensel bir ödeme yöntemi entegre etmek harika olacaktır.

Tabi PayPal bildiğiniz gibi Türkiye’ye yasaklı, o yüzden Paypal entegrasyonu için bir yurtdışı şirketi açmanız zorunlu, daha sonra parayı sadece Türkiye’ye yasal yoldan getirmeniz kalıyor, bu işlerde uzmanla olacak işler.

Uzman demişken, benim gibi danışmanlık veren adamların yanında uzman kadrosuyla, profesyonel hizmet veren ve ülkemizin eihracatta bayrağını taşıyan ve verdikleri eihracat destekleri, hizmetleri ve çözümlerinden dolayı benimde eğitmenlerinden biri olduğum Worldef’e buradan şükranlarımı iletmeyi borç bilirim.

Evet kaldığımız yerden devam edersek, yurtdışı pazaryerlerinden ürünlerinizin satışını yapabilirsiniz, tabi burada dikkat edeceğiniz en önemli nokta, eticaret yazılımınız bunun için yeterli donanıma sahip olup olmadığıdır. Yani yurtdışı pazaryerleri ile entegre olabilmek için yazılımınız hazır mı diye öncesinde kendi içinizde bi sormalısınız? Ayrıca bazı pazaryerlerinde Türkiye şirketiniz ile kaydolabiliyorken, bazılarına kaydolamıyorsunuz bunu da unutmayın.

Pazaryeri seçimine gelirsek, önünüze ilk gelen yurtdışı pazaryerine girmeniz size ciddi vakit kaybettirebilir. O yüzden ürünlerinizin ilk etapta iyi analiz edilmesi, ev tekstil yada ofis aksesuarları gibi spesifik bir kategoride ürün satışı yapıyorsanız dikey pazaryerlerine yada eldivenden, merdivene her kategoriden biraz biraz satış yapıyorsanız, yatay pazaryerlerine dahil olmanızda fayda vardır.

Yatay ve dikey pazaryerlerini biraz daha açacak olursam; örneğin tekstil kategorisinde ürün satışı yapıyorsanız CIS bölgesinde lamoda, almanyadaki zalando gibi moda dikeyinde satış yapan siteleri dikey pazaryerleri olarak adlandırabiliriz. Ama eldivenden merdivene her türlü kategoride satış yapan polonyodaki allegro yada hepinizin bildiği amazon için yatay pazaryerleri diyebiliriz. Ülkemizdeki trendyol moda dikeyinde başlayıp, tüm kategorilerde ürün satarak, dikey bir internet sitesinden, yatay bir pazaryerine dönüşen nadir örneklerdendir. 

Ve en güzel haberi en sona sakladım, eğer eihracat yaparsanız KDV muhafiyetiniz olur, yani sattığınız her üründe ödediğiniz %8 veya %18 olan KDV varya, hah işte onu ödemezsiniz. Ayrıca başka teşvikler de mevcut, örneğin yaptığınız reklamın %60’ını geri alabiliyorsunuz. Yine aynı şekilde yaptırdığınız yabancı dil içeren mobil uygulamasında da teşvikten yararlanabiliyorsunuz, uzun lafın kısası bu konunun öneminin herkes bilincinde, peki siz eihracatın öneminin yeterince bilincinde misiniz? Benden bu kadar, kendinize çok iyi bakın.

Sevgiler, saygılarr.